Javier Ángel Encinas Bardem, 1 Mart 1969 tarihinde Las Palmas de Gran Canaria, Kanarya Adaları, İspanya'da dünyaya gelmiştir. Köklü bir sanatçı ailesinden gelen Bardem, ünlü aktris Pilar Bardem'in oğlu ve yönetmen Juan Antonio Bardem'in yeğenidir. Çocukluğunu tiyatro kulislerinde ve film setlerinde geçiren aktör, gençliğinde ressam olmayı hedefleyerek Madrid'deki Escuela de Artes y Oficios'ta (Sanat ve Zanaat Okulu) dört yıl resim eğitimi aldı. Fiziksel yapısı ve sportif yeteneği sayesinde bir dönem İspanya Milli Ragbi Takımı'nda profesyonel olarak oynadı, ancak sonunda aile geleneği olan oyunculukta karar kıldı.

Kariyerine İspanyol televizyon dizilerinde küçük rollerle başlayan Bardem, ilk büyük çıkışını Bigas Luna'nın yönettiği erotik komedi-drama "Jamón Jamón" (1992) filmiyle gerçekleştirdi. Bu filmde gelecekteki eşi Penélope Cruz ile birlikte rol aldı ve sergilediği performansla İspanya'da hızla tanınan bir isim haline geldi. Ancak üzerindeki "maço" etiketinden kurtulmak için çeşitli ve zorlu rolleri tercih etti. Uluslararası arenadaki ilk büyük başarısı, Julian Schnabel'in yönettiği "Karanlıktan Önce" (Before Night Falls) (2000) filmindeki Kübalı şair Reinaldo Arenas performansı oldu. Bu rol, ona En İyi Erkek Oyuncu dalında Oscar'a aday gösterilen ilk İspanyol oyuncu unvanını kazandırdı.

Bardem'in kariyerindeki asıl zirve noktası ve onu dünya çapında bir yıldıza dönüştüren proje, Coen Kardeşler'in modern klasiği "İhtiyarlara Yer Yok" (No Country for Old Men) (2007) oldu. Filmde canlandırdığı soğukkanlı ve psikopat kiralık katil Anton Chigurh karakteri, sinema tarihinin en ikonik kötü adamlarından biri olarak kabul edildi. Bu performansıyla En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Oscar'ını kazanarak, oyunculuk dalında Oscar kazanan ilk İspanyol olarak tarihe geçti. Başarısını Woody Allen'ın "Vicky Cristina Barcelona" (2008) ve Alejandro G. Iñárritu'nun "Biutiful" (2010) filmleriyle sürdürdü; "Biutiful" ile Cannes Film Festivali'nde En İyi Erkek Oyuncu ödülünü aldı ve bir kez daha Oscar'a aday gösterildi.

Hollywood'un büyük bütçeli yapımlarında da etkileyici performanslar sergileyen Bardem, "Skyfall" (2012) filminde James Bond'un düşmanı Raoul Silva karakteriyle hafızalara kazındı. Ayrıca "Karayip Korsanları: Salazar'ın İntikamı" (2017) filminde Kaptan Salazar'ı canlandırdı. Denis Villeneuve'ün epik bilimkurgu uyarlaması "Dune" (2021) ve "Dune: Çöl Gezegeni Bölüm İki"de (2024) Fremen lideri Stilgar rolüyle yer aldı. Aaron Sorkin'in "Being the Ricardos" (2021) filmindeki Desi Arnaz rolüyle bir Oscar adaylığı daha elde etti. Son dönemde Netflix'in suç antolojisi "Canavarlar: Lyle ve Erik Menendez'in Hikayesi" (2024) dizisinde Jose Menendez'i canlandıran Bardem, Brad Pitt ile birlikte spor aksiyon filmi "F1" (2025) kadrosunda da yer almıştır.